Piyano Eğitiminde pedal tekniği

G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (2001) 157-171

Piyano Eğitiminde Pedal Tekniği
Technique of Pedalling in Piano Education
Gül ÇİMEN*
*G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Öğretmenliği
Anabilim Dalı

Özet
Piyano eğitiminde pedal konusu çok ayrıcalıklı bir yer ve öneme sahiptir.Bu çalışmada
ilk önce piyanoda pedallar ve pedal mekanizmasının işleyişi ele alınmakta, pedal
öğretimine başlama zamanının saptanması ve pedalların ne ölçüde kullanılması
gerektiği hakkında farklı pedagojik yaklaşımlara yer verilmektedir. Daha sonra
başlangıç düzeyinde pedal teknikleri çeşitli örneklerle açıklanmakta ve öneriler
sunulmaktadır.


Anahtar sözcükler: Piyano, pedal teknikleri, pedal öğretimi.


Abstract
Pedalling has a privileged place and importantance in the piano education. In this
study, first of all,the pedalls of the piano and working of the mechanism of the pedal has
been handled. Different educational approaches about determining the time of the
beginning of teaching pedal and how frequently pedals must be used have been placed.
Then, pedalling techniques in the beginning level has been explained with several
examples and some suggestions have been presented.
Keywords: Piano, pedal techniques, teaching pedal.
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (158 2001) 157-171


Giriş
Pedal, piyanodan çıkan sesin sönmesine engel olan, tınlama süresini uzatan ve onu
kuruluktan uzaklaştıran bir araçtır. Piyanoda çalınan bir eser, ancak pedal yardımıyla
elde edilebilen daha farklı renk ve tınılarla zenginleştirilebilir ve etkili bir biçimde
yorumlanabilir. Anton Rubinstein pedalı piyanonun ruhu olarak tanımlar. Gerçekten de
pedal kullanmadan bir esere bestecinin yansıtmak istediği ruh ve karakteri vermek veya
piyanoda şarkı söyler gibi bir çalış biçimi elde etmek neredeyse olanaksız gibidir.
Ayrıca, sağlam bir tuşe geliştirilmesinde de pedalın büyük katkısı vardır. Burada kısaca
değinilen özellikleri bakımından pedal, piyano eğitiminde ayrıcalıklı bir yer ve öneme
sahiptir.


Günümüzdeki piyanolarda bulunan sağ ve sol pedal İskoçyali bir piyano yapımcısı olan
John Broadwood tarafından icadedilmiş ve 1783’te piyano klavyesine uyarlanmıştır.
Bazı konser piyanolarında mevcut olan ve nadir olarak kullanılan orta pedal (Sostenuto
Pedal) ise 1862’ de Claude Montal tarafından bulunmuş ve Steinway tarafından
geliştirilmiştir (Ercan, 36).


Ondokuzuncu yüzyılın bütün ünlü müzikologları, kuramcıları ve bestecileri pedalın çok
tutumlu kullanımına taraftardılar. M. Jeal’e göre, pedal sanatı: “Pedalı kaldırabilme
sanatıdır. Pedalın fazla kullanılması, genellikle teknik yetersizlikleri örtbas etmekten
ileri gelmektedir.”


Breithaupt ise pedalın estetik ve dinamik amaçlardan doğmasını ve mantıksal temellere
dayandırılmasını savunmuştur (Pamir, 164).
Günümüzde pedal kullanımı konusunda genel olarak geleneksel ve çağdaş olarak iki
yaklaşımın izlendiği görülmektedir. Bazı piyanist ve eğitimciler eski tutucu yaklaşımı
izleyerek romantik ve çağdaş eserlerin dışında fazlaca pedal kullanmayı uygun
bulmazlar; öyle ki, barok dönem ile Haydn ve Mozart gibi klasik bestecilerin
eserlerinde, o devrin çalgıları olan klavsen ve harpsikord tınılarını çağrıştırabilmek için
pedal hiç kullanılmamalıdır. Modern piyanonun olanaklarından en üst düzeyde
yararlanma yaklaşımını benimseyen bazı piyanist ve eğitimcilere göre ise pedallar
özgürce kullanılmalıdır.


G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (2001) 157-171 159
Pedal tekniği, piyano eğitimi sürecinin en karışık ve anlaşılması en güç boyutunu
oluşturur. Bu yüzden pedal konusunu yüzeysel olarak ele almak ve kısa sürede
öğrenmek / öğretmek mümkün değildir. Chopin’ de doğru pedal kullanmayı
öğrenmenin ömür boyu çalışma gerektiren bir süreç olduğunu belirterek işin güçlüğünü
vurgulamıştır. Ayrıca, Pedal tekniği tek başına bir kitap konusu teşkil edecek kadar
kapsamlı bir alan olduğu için, bu çalışmada sadece piyano başlangıç eğitiminde pedal
öğretimi açısından ele alınması uygun görülmüştür. Bu amaçla, pedal mekanizmasının
işleyişi ve pedalların özellikleri kısaca belirtildikten sonra başlangıç düzeyinde ilk pedal
çalışmalarına ve konuya ilişkin önerilere yer verilecektir.


Pedal Öğretimine Ne Zaman Başlanmalıdır ?
Pedal kullanımı konusunda olduğu gibi pedal öğretimine başlama zamanı konusunda da
piyano eğitimcileri arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı eğitimciler öğrenci
ancak piyano tekniği ve armoni bilgisi bakımından belli bir düzeye kadar geldikten
sonra, ki bu birkaç yıl sürebilmektedir, pedal konusuna başlamayı uygun görmekteyken;
bazı eğitimciler de pedal konusuna piyano eğitiminin ilk aylarından itibaren yer
verilmesi görüşünü savunurlar. James Bastien piyano eğitiminin ilk iki yılında sağ
pedalın fazla kullanılmaması ancak arpejli pasajlarda ve parça sonlarındaki akorlarda
yer verilmesi görüşündedir (Bastien, 160,1988). Denes Agay’a göre, pedal tanıtımı için
birkaç yıl beklemek veya hemen ilk aylarda başlamak yerine öğrencinin piyanodaki
ilerlemesi ve genel müzik bilgisi değerlendirildikten sonra karar verilmelidir
(Agay,23,1987). Aynı şekilde , M’lou Dietzer de öğrencinin bedensel özellikleri,
algılaması, eşgüdümü, dikkat süresi ve yetenek düzeyi esas alınarak pedala başlama
zamanın belirlenmesini önermektedir (Dietzer,11,1996). Seymour Bernstein’e göre ise
çağdaş piyano tekniği –parmaklar, eller, kollar, gövde ve ayaklar da dahil olmak üzeretüm
vücudun kullanılmasını gerektirir. Bu nedenle, pedal çalışmalarının geciktirilmesi
veya yüzeysel olarak rastgele yapılması affedilemez (Bernstein,143,1981). Max W.
Camp, başlangıç ve orta düzey piyano eğitiminde pedalın ihmal edilen bir konu
olduğunu belirterek, öğrenci ileri düzeye gelmeden önce , eğitimin ilk yıllarından
itibaren pedal tekniklerinin öğretilmesi gerektiğini ileri sürmektedir. “Pedal, genel
piyano tekniğinden ayrı bir konu olarak ele alındığı taktirde bütün boyutlarıyla yeniden
öğretimi çok zor bir süreç olacaktır. Çünkü, insan hareketlerinin tümü, mevcut
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (160 2001) 157-171
alışkanlıklar iyice belirlendikten sonra şiddetli değişimlere uğramamak koşuluyla daha
kolay öğrenilir.”(Camp, 60,1981)


Pedal Mekanizmasının İşleyişi
Piyanoda genel olarak iki pedal bulunur: Birinci pedal (sağ pedal) , ikinci pedal (sol
pedal). Bugün kullanılan konsol piyanolarının çoğunda sadece bu iki pedal mevcut
olmakla birlikte bazılarında bir de orta pedal (surdin, gece pedalı) bulunur. Bu pedal
sabitleştirildiğinde susturucu görevi yapar ve sadece egzersiz amacıyla kullanılır. Bazı
konser piyanolarında ortada üçüncü bir pedal daha bulunur.
Birinci, yani “sağ pedal İngilizce’de “damper” veya “loud”, Fransızca”da “forte” pedal
olarak adlandırılır.” (Şen, 81,1999) Sağ pedal kullanıldığı zaman, tellerin üzerindeki
surdin (ses söndürücü keçe) kalkarak sesin serbestçe titremesine olanak sağlar ve ses
zenginleşir. Pedalsız çalınan bir tuşta, surdin sadece o tuşun telinden, dolayısıyla eş
tonda akortlanmış üç telin üzerinden kalkar; fakat, parmak tuştan kalktığı anda da surdin
tekrar geri gelir ve tını söner. Pedal ile çalınan bir tuşta ise, surdinin teller üzerinden
kalkması ile yalnız o tuşun teli değil, bütün diğer teller de titreşime girer. Ses hacmi
büyür. Parmak tuştan kalksa da tellerin titreşimi devam ettiği sürece, tınlama da sürer.


Sağ Pedalın Özellikleri
1. Sesleri dolgunlaştırır ve uzatır.
2. Tınlamaya devam etmesi istenilen notaların sayısını artırır.
3. El ile bağlanması olanaksız olan sesleri birbirine bağlar.
4. Armonik seslerin de esas sesle birlikte titreşmesini sağladığından, o sesin rengini
parlaklaştırır.
5. Arpejlerdeki boşlukları doldurur.
6. Bas seslerini uzatarak armoniyi tamamlar.
7. Aksanlı seslerin kuvvetini artırır.
8. Ritim duygusunu canlandırır.
9. Çalınan cümledeki sesleri tatlılaştırma, yuvarlaklaştırma, renk zenginliği, ışık gölge
oyunları verebilme gibi olanaklar sağlar.
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (2001) 157-171 161
İkinci pedal olan sol pedal, diğer dillerdeki karşılığıyla “soft pedal” ,“una corda” veya
“sourdine” ise tuşları yanlamasına biraz sağa doğru kaydırır ve çekiçler yalnız bir tele
vurur. Böylece çalınan sesler hem hafif, hem de mat bir renk alır. Ancak, duvar
piyanolarında sol pedal sadece sesi hafifletir, tınıyı değiştirmez.
Üçüncü pedal yani orta pedala “ sostenuto”veya “tonal” da denir ve bazı eserlerde
belirli sesleri veya akorları sürekli olarak tınlatmak amacıyla kullanılır.


İlk Pedal Çalışmaları
Daha önce de belirtildiği gibi pedala başlama zamanı öğrenciye ve öğretmenin bu
konudaki eğitim anlayışına göre değişir. Ancak, öğretmenler genellikle öğrencinin
pedalla karşılaşmadan önce fiziksel ve müziksel yönlerden bazı önkoşullara sahip
olmasını tercih ederler. Bu önkoşullar şunlardır:
-Doğru vücut duruşunu bozmadan sağ ayağın pedala yetişebilmesi.
-Oldukça akıcı bir şekilde nota okuma becerisi.
-Her iki eli uyum içinde kullanabilme.
-El ve ayak hareketlerini koordine etme yeteneği
-Temel müzik bilgilerine ( özellikle armoni ) sahip olma(Agay, 19,1981).
Yukarıdaki maddelerden ilk ikisi özellikle önemlidir. Küçük çocukların eğitimi söz
konusu olduğunda, eğer çocuk pedala yetişemeyecek kadar küçük veya kısa boylu ise
pedal çalışmasının öğrenci pedala yetişecek boya gelene kadar ertelemek gerekir.
Öğrenci iki elini eşgüdüm içersinde kullanmakta zorluk çekiyorsa, temel eşgüdümü
geliştirmek için alıştırmalar yaptırılması daha uygun olacaktır. Ellerini çok iyi
kullanabilen öğrencilerde bile pedal çalışmalarına başladıktan sonra el ve ayak
hareketlerinin eşgüdümünde sorun çıkabileceği unutulmamalıdır.
Pedal konusuna piyanonun kapağı kaldırılıp öğrenciye pedal mekanizmasının işleyişi
gösterilerek başlanabilir. Seslerin titreşimlerini daha iyi göstermek için glissandolar
çalınabilir, böylece öğrenci sağ pedala basıldığı zaman teller üzerindeki surdinlerin
kalktığını, tellerin serbestçe titreştiklerini, sesin uzayıp büyüdüğünü daha iyi
kavrayabilir. Bundan sonra öğretilmesi gereken ilk şey doğru ayak pozisyonudur.
Öğrenci piyano taburesinin ön kısmına rahatça oturmalıdır. Sağ ayağın topuk kısmı
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (162 2001) 157-171
daima yere sağlam bir şekilde basmalı ve ayağın uç kısmı sağ pedalın üzerinde
olmalıdır. Sağ pedal yukarı doğru direnen bir yaya sahiptir. Bazı piyanolarda bu yay
alışılmadık sertlikte olabilir ki bu durumda pedala basıldığında topuk yerden kalkma
eğiliminde olacaktır. Pedal direnci ne düzeyde olursa olsun, topuk hiçbir zaman yerden
kalkmamalıdır. “Topuğu döşemeye sabitleştirme, pedalı basıp kaldırma hareketlerinin
daha kontrollu yapılmasını sağlar ve vücudu yere bağlayan bir dayanak noktası görevi
yapar.”(Bernstein, 144, 1981) Sol ayak ise dengeyi sağlamak için taburenin altında sol
pedalın önünde rahat bir şekilde durmalıdır.
Pedal sağ ayak bileğiyle hareket ettirilmeli, diz ve bacak harekete katılmamalıdır.
Pedala basıp kaldırma hareketleri sessizce yapılmalıdır. Özellikle pedalı serbest
bırakırken sert ve gürültülü hareketlerden kaçınılmalıdır. “Pedalı temiz ve sessiz
kullanabilmek için sağ ayak bileği gevşek olmalıdır. Piyano çalarken ellerin ve
bileklerin gevşekliği ne denli önemliyse, pedal kullanımında ayak bileğinin gevşeklik ve
çevikliği de o ölçüde önemlidir.” (Agay, 91, 1981)


Sağ Pedal Kullanımı
Sağ pedal üç farklı şekilde basılarak kullanılabilir: Sesten önce (tuşa basmadan önce),
sesle birlikte (tuşla birlikte basarak) ve sesten sonra (tuşa bastıktan sonra).
Piyano eğitiminin ilk düzeylerinde sağ pedal çalışmasına, bu konuda farklı görüşler
bulunmakla birlikte, kanımızca tuşa ve pedala aynı zamanda basılarak başlanması daha
yararlı olabilir. Çünkü, senkoplu pedal kullanımı daha fazla armoni bilgisi, deneyim ve
çalışma gerektirir; dolayısıyla erken dönemde her öğrencinin pedala başlamasına olanak
vermeyebilir. Eğer, eğitimci piyanoyu pedalları ile birlikte bir bütün olarak öğrenciye en
kısa zamanda tanıtmayı hedefliyor ise, sesle birlikte pedal kullanımı pedalda en kolay
anlaşılan ve uygulanabilen bir yöntem olduğu için bu şekilde başlamak daha doğru
olacaktır.Bu amaçla, piyanoya yeni başlayanlar için hazırlanmış kitaplardaki alıştırma
ve parçalardan yararlanılabilir. Öğrencinin seçilecek parçalarda pedal işaretlerine
titizlikle uymasına dikkat edilmelidir.
Piyano parçalarında pedal kullanılacak yerler ondokuzuncu yüzyıl boyunca Ped. *
veya P. * işaretleriyle gösterilmiştir. Günümüzde ise, bu işaretlerin yanı sıra çağdaş
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (2001) 157-171 163
notasyonda aşağıdaki örneklerde kullanılan işaretler de kullanılmaktadır(Örnek1 , 8,
10’da olduğu gibi).
Tuşla birlikte pedal kullanımı başlangıç düzeyinde genellikle arpejli , kırık akorlu ve
ellerin bir diğerinin üstünden geçirildiği pasajlarda kullanılır.Örnek 1’de Grow’un
Evening Tide adlı parçasındaki mi minördeki bu arpej, ellerin dengeli ve pürüzsüz bir
şekilde birbirini izlemesini ve tüm seslerin aynı tınıda olmasını gerektirir.Pedal
sayesinde öğrenci bunu kolayca başaracaktır.
Örnek 1: Evening Tide (Camp,121, )
Örnek 2’te pedal, sol majör temel akoru içersinde iki elin aynı anda rahatlıkla konum
değiştirmesine olanak sağlar.
Örnek 2: ( Kasschau, 6)
Örnek 3’te ise armoni değişmesine rağmen parçanın isminden de anlaşılacağı gibi ( The
Planets- Gezegenler ) ,olağan dışı bir atmosfer yaratmak amacıyla pedal sadece cümle
sonlarında kaldırılıp yeni cümlenin başında tekrar basılmaktadır.
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (164 2001) 157-171
Örnek 3: The Planets ( Palmer,Manus, Letcho, 39, )
Notayla aynı anda basılan pedala ritmik pedal da denir ve bu pedal öğrenci piyanoda
biraz daha ilerledikten sonra, örnek 4’te olduğu gibi üç dörtlük ölçüyü ve dolayısıyla
parçanın ritmini daha iyi vurgulamak amacıyla kullanılabilir.
Örnek 4: Valse Triste ( Camp, 182, )
Ritmik pedal parçadaki aksanlı sesleri belirtmek amacıyla da kullanılır.Bu durumda
tuşla pedala aynı anda basılır ve pedal hemen serbest bırakılır.
Örnek 5: Oyun ( Amirof, 9, 1975 )
Tuştan önce pedal kullanımı parçanın ilk sesinde vurgu meydana getirmeden yumuşak
bir giriş yapmaya olanak verir.Bu teknik suslarla ayrılan cümlelerin başlangıcında da
kullanılabilir.
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (2001) 157-171 165
Örnek 6: Andante ( Diller- Quaile ,6)
Tuştan sonra basılan pedal kullanımı, çeşitli kaynaklarda legato, geciktirmeli, melodik
ve senkoplu pedal olarak adlandırılmaktadır.Pedalın bu tür kullanımı sesleri, akorları
kolayca birbirine bağlamayı, legato ezgileri en iyi şekilde ifade etmeyi sağlar.Sağ pedal
en yaygın olarak bu şekilde kullanılmaktadır.
Legato pedalında eller ve sağ ayak arasında eşzamanlı bir hareket olmadığı için
öğrenilmesi / öğretilmesi kolay değildir. En iyi öğrencilerde bile eşgüdüm sorunları
görülebilir. Bu nedenle çalışmalar oldukça yavaş ve temkinli yapılmalıdır.İlk çalışmada
öğrenciden tek elle ve sadece 3. parmağını kullanarak ikilik değerlerle bir oktavlık Do
Majör dizisini legato çalması istenir. Sonra , aynı çalışma pedalla yapılır. Bu çalışma
önce eller ayrı olarak, çok yavaş bir tempoda (bu arada öğretmen yüksek sesle vuruşları
sayabilir) yapıldıktan sonra iki elde uygulanmalıdır (örnek 7). Burada sadece 3.
parmakları kullandırmanın amacı öğrenciye pedal sayesinde nasıl legato
çalınabileceğini daha iyi kavratmaktır. Sonraki aşamada aynı uygulama akorlarla
yapılabilir (Örnek :  Bu alıştırmadan önce öğrenciden ayağını pedaldan hiç
kaldırmadan bir kadans çalması istendiği taktirde, seslerin karışmaması için ne kadar
dikkat etmesi gerektiğini ve pedal değiştirmede zamanlamanın önemini daha iyi
kavrayabilir.Öğrenciye pedal kullanırken çaldığı sesleri mutlaka dinlemesi
hatırlatılarak. kulakların ,ellerin ve sağ ayağın sürekli işbirliği yapmaları gereğine
dikkati çekilmelidir.
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (166 2001) 157-171
Örnek 7: Andante ( Diller- Quaile,10)
Örnek 8: In Church ( Thompson,18,)
Örnek 9’daki Gillock’un İntermezzo’sunda akorlu bir ezgiyi legato çalabilmek için
öğrencinin senkoplu pedal kullanımında zamanlama , çeviklik ve işitsel duyarlık
bakımından belli bir düzeye gelmiş olması gerekir. Pedal çok ani bir hareketle ve
sezdirilmeden değiştirilmeli, parça orgla çalınıyormuş gibi düşünülmelidir.
Örnek 9: Intermezzo ( Camp, 160)
10 numaralı örnekte sol elde elle bağlanması mümkün olmayan beşliler senkoplu
pedalla birbirine bağlanmakta ve ezgideki armonik değişimle birlikte pedal
değiştirilmektedir.


G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (2001) 157-171 167
Örnek10: Ballad ( Amirof, 14)
Sağ pedal yukardaki şekillerden başka şekillerde de kullanılabilir. Pedala tam, yarım,
dörtte bir gibi farklı derinlikte basılarak( kısmi pedal ) veya pedalı sürekli
dalgalandırarak (pedal trili, flutter pedal) daha değişik renkler elde edilebilir. Kısmi
pedal kullanımının daha üst düzeylere bırakılması uygun olmakla birlikte, 11. ve 12.
örneklerde olduğu gibi pedalda derinlik konusuna da dikkat çekmek için bazı
alıştırmalar yaptırılabilir. Örnek 12 pedalın oldukça incelikli kullanımını gerektirir.
Öğrenci pedala ne tamamen dibine kadar basmalı ne de tam olarak serbest
bırakmalıdır.Burada bestecinin istediği sol elde çok hafif ve yumuşak ama mat olmayan
bir bir pedal etkisidir.Öğrenci pedala çok hafifçe ve titizlikle basmalı ve pedal
değiştirme işini dinleyiciye fark ettirmeden yapabilmelidir.
Örnek 11: Waltz ( Camp, 185)
Örnek 12: Reflet Dans L’eau ( Camp, 189)
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (168 2001) 157-171


Sol Pedal Kullanımı
Sol pedal sol ayakla ve çoğu zaman sağ pedalla aynı anda kullanılır.Armoniye göre
pedalı değiştirmek gerekmediği için sol pedal kullanımında öğrenci fazla güçlük
çekmez. Piyano parçalarında sol pedal kullanılacak yerler una corda veya kısaca u.c.
yazılarak belirtilir. Tre corde terimi sol pedalın kaldırılması gerektiğini gösterir. Sol
pedalla çok hafif ve yumuşak sesler elde edilebilir, bir fortenin ardından aniden pp
çalma olanağı sağlar. Başlangıç düzeyinde sol pedal, klasik dönem yapıtlarında forte ve
piyano tezatlarını ortaya koymak veya dönemin özelliği gereği daha yumuşak forteler
elde etmek ya da tekrarlanan cümlelerde yankı etkisi yaratmak gibi amaçlarla
kullanılabilir.


Örnek13: Sunset on the Trail ( Kasschau,17)
Örnek 14: Mi Bemol Majör Bagatel ( Beethoven)
Sostenuto Pedal Kullanımı
Sadece bazı konser piyanolarında bulunan bu orta pedal, tizler olmadan basları
korumaya yöneliktir ve genellikle sağ pedalla birlikte kullanılır. Sostenuto pedal çağdaş
bir anlatım aracı olarak, daha çok modern bestecilerin yapıtlarında yer almaktadır.
G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (2001) 157-171 169
Örnek 15: Determination.(Casschau,24 )
(sostenuto pedal)


Öneriler
Pedal teknik kusurları örtmek amacıyla kullanılmamalıdır. Öğrenci pedal kullanmadan
da güzel bir şekilde legato çalabilmelidir. Pedala daha güzel tınılar ve renkler elde
etmek için başvurulmalıdır.
Bazı öğrencilerin elleri geniş akorları veya oktavları rahatça çalamayacakları kadar
küçük olabilir.Böyle durumlar öğrencilerde fiziksel ve ruhsal bakımdan strese neden
olarak performanslarını aksatabileceği için pedaldan yararlanmak en iyi çözüm
olacaktır.
Pedal değişimleri genellikle parçanın armonik yapısı tarafından belirlenir.Pedal
uygulamasına geçmeden önce öğrenci ile birlikte parçanın armonik analizinin yapılması
oldukça yararlıdır.Böylece farklı fonksiyonlardaki akorların her birinde pedal
değiştirilerek seslerin birbirine karışması önlenebilir.
Bazen aynı armonik fonksiyon içinde bile pedal değiştirmek gerekebilir.Örneğin, bir
arpejin veya kırık akorun notaları bir melodik cümle veya tema oluşturduğu durumlarda
uygun yerlerde pedal değiştirilmezse sesler karışır, herbiri kendi değer ve önemini
kaybeder ve melodik çizgi kaybolur (Agay,91,1981).
Başlangıç düzeyinde pedal çok tutumlu kullanılmalıdır. Özellikle Bach ve diğer barok
bestecilerin polifonik eserlerinde pedal ya çok az kullanılmalı ya da hiç
kullanılmamalıdır.


G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (170 2001) 157-171
Öğrencinin genellikle pedal işaretlerine uyması istenmelidir.Ancak, bazı edisyonlarda
pedal işaretlerinin yetersiz veya gereğinden fazla ,bazen yanlış yer ve biçimde
gösterildiğine de rastlanılmaktadır. Beethoven, Schumann, Brahms ve Chopin gibi
bestecilerin orijinal kompozisyonlarında yer alan pedal işaretleri kendi dönemlerinde
mevcut piyanoların teknik özelliklerine göre yazıldıkları için günümüzün piyanolarına
çoğu zaman uygun olmadıkları düşünülmektedir (Agay,1981,91). Bazen de parçada
belirtilen işaretler öğretmenin eğitim anlayışına ters gelebilir veya istenilen müzikal
etkiyi vermekten uzak olabilir. Bu nedenle basılı notadaki pedal işaretleri her zaman
öğretmen tarafından gözden geçirilerek veya gerekiyorsa düzeltmeler yapılarak
uygulanmalıdır.
Pedal kullanılacak yerler her zaman öğretmen tarafından belirlenmemelidir. Aksi
taktirde öğrenci, pedalı öğretmen söylediği zaman ayağın aşağı yukarı hareket
ettirileceği , ses ve tını kavramından uzak, mekanik bir süreç olarak algılama eğiliminde
olacaktır.Öğrencinin pedal konusunda daha bilinçli olması için, zaman zaman pedal
işareti içermeyen parçalar ödev verilerek armonik analizlerini yapması ve pedal
kullanılacak yerleri kendi kendine keşfetmesi sağlanmalıdır.
Pedal öğretiminde en önemli noktalardan biri de öğrencileri piyanoda ürettikleri sesleri
dinlemeye yönlendirmektir.Öğrencilere çalarken sürekli kendilerini dinlemeleri
hatırlatılmalıdır.Üniversite düzeyindeki öğrenciler bile, özellikle sınavlarda çalarken,
heyecan yüzünden ayaklarını pedaldan kaldırmayı unutabilirler (Dietzer, 11).
Pedal konusunda en iyi öğretmenin kulak olduğu ve öğrencinin eninde sonunda sesleri
bulandırmadan pedal kullanmayı öğrenebileceği unutulmamalıdır (Philipp, 1982, 55).
Sonuç
Piyano çalma tüm vücudun katılımını gerektiren bir eylemdir. Bu nedenle ayakların
katılımı, yani pedal kullanımı piyano öğretimine sonradan yamanan bir boyut
olmamalıdır. Piyano eğitiminde pedallar öğrenciye başlangıç düzeyinden itibaren
tanıtılmalı, pedal öğrenme süreci öğrencilerin işitsel gelişimlerinin bir bölümü olmalı ve
bireysel farklılıkları dikkate alınarak sistemli bir şekilde programlanmalıdır. Bu sayede
pedal, sağlayacağı zengin renk ve tını olanaklarıyla, öğrenciye piyanoda yorumladığı
müziği dolayısıyla kendisini ifade etme konusunda sonsuz özgürlük sağlayan bir araç
haline gelecektir.


G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 21, Sayı 3 (2001) 157-171 171


Kaynaklar
Agay, D. (1981),Teaching Piano. New York, Yorktown Music Press,Inc.
Amirof, F. (1975),12 parça ve 12 Minyatür. Moskova, Sovyet Kompozitörleri.
Bernstein, S. (1981), With Your Own two Hands. London, Schirmer.
Camp, M. W. (1998), Teaching Piano. Los Angeles, Alfred Pub., Co., Inc.
Camp, M. W. (1981), Developing Piano Performance. Chapel Hill, Hinsaw Music, Inc.
Diller. A.- Quaile, E. (1942), First Pedal Studies.London, Schirmer.
Dietzer, M. (1996), Clavier, USA,
Ercan, N. (1992), Orkestra Dergisi, sayı:221, İstanbul.
Fenmen, M. (1947) Piyanistin Kitabı. Ankara, Akba kitabevi.
Kasschau, h. Progressive Studies. New York, Schirmer.
Palmer, W.- Morton,M.- Lethco, A. (2000), Piano I B. USA, Alfred Pub.
Pamir, L. Çağdaş Piyano Eğitimi.İstanbul, Beyaz Köşk Yayınları.
Philipp, L. H. (1982), Piano Technique. New York, Dover Pub.
Şen, S. (1999), B.Piyano Tekniğinin Biyomekanik Temeli. İstanbul, Pan Yayıncılık.
Şen, S. (1990), B. Orkestra Dergisi, sayı:202, İstanbul,.
Thompson, C. Modern Course for The Piano. London, The Willis Music Company.


Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !